17 ربیعالاول در تاریخ اسلام از نظر شیعه روز بسیار مهم و ارزشمندی است چرا که مصادف است با سالروز ولادت "رئیس مکتب" پیامبر مهر و رحمت حضرت محمدبن عبدالله (ص) و "رئیس مذهب " حضرت امام صادق(ع)، حضرت صادق(ع) در زمینه فضایل و مکارم اخلاقی سرآمد بود و با رفتار کریمانه و خلق و خوی الهی خود بسیاری از افراد را به راه صحیح هدایت فرمودند، فضایل حضرت به حدی بود که پیروان دیگر مکاتب و ادیان نیز زبان به مدح آن حضرت گشودهاند.

لقب صادق را جدش پیامبر(ص) به ایشان داده است. چنانکه ابوهریره در روایتی از رسول خدا(ص) نقل کرده که فرمودند: " ... و خداوند از نسل فرزندم محمد باقر پسری آورد که کلمه حق و زبان صدق و راستی است. ابن مسعود میپرسد: نام او چیست؟ پیامبر(ص) می فرماید: جعفر صادق که راستگو و درست کردار است و هر کس به او طعن زند و بد گوید و هر که دست رد بر سینه او زند، به من بد گفته و دست رد بر سینه من زده است."

عصر آن حضرت همچنین عصر جنبش فرهنگی و فکری و برخورد فرق و مذاهب گوناگون بود. پس از زمان رسول خدا(ص) دیگر چنین فرصتی پیش نیامده بود تا معارف اصیل اسلامی ترویج گردد، بخصوص که قانون منع حدیث و فشار حکام اموی باعث تشدید این وضع شده بود. لذا خلاء بزرگی در جامعه آن روز که تشنه هرگونه علم و دانش و معرفت بود، به چشم میخورد. امام صادق با توجه به فرصت مناسب سیاسی و نیاز شدید جامعه، دنباله نهضت علمی و فرهنگی پدرش را گرفت و حوزه وسیع علمی و دانشگاه بزرگی به وجود آورد

امام صادق علیهالسلام در سال های آخر حکومت امویان و اوایل حکومت عباسیان ، با استفاده از درگیری بنی امیه و بنی عباس و مشغولیت آنان به مسایل خود که موجب تخفیف خفقان شده بود، نهضت علمی و مذهبی خود را گسترش داده و عملا مدینه را حوزه درسی قرار دادند که در آن هزاران پژوهنده مشتاق، در رشته های گوناگون از محضر آن امام بهره می گرفتند. شهرت علمی امام در بلاد اسلامی آن چنان چشمگیر و زبانزد خاص و عام بود که از نقاط بسیار دور سرزمین های اسلامی برای کسب

بسیارى از پرورشیافتگان مکتب امام صادق علیهالسلام خود از دانشمندان و بزرگان فقهای زمان خود بودهاند. از جمله: زرارة بن اعین و دو برادرش بکر و حمران ، جمیل بن صالح و جمیل بن دراج و محمد بن مسلم طائفى و برید بن معاویه و هشام بن حکم و هشام بن سالم و ابوبصیر و عبیدالله و محمد و عمران حلبى و عبدالله بن سنان و ابوالصباح کنانى و بسیارى دیگر از فضلا اشاره کرد. ۲ جابر بن حیان : ابن خلکان در شرح حال امام صادق علیهالسلام نویسد: شاگرد او ابوموسى جابر بن حیان صوفى

علاوه از کسانی که در حال اعتقاد و ارادت کامل به آن حضرت از خرمن علم او بهره میبردند و مذهب شیعه را به پیروی از آن حضرت اختیار نموده بودند، شمار بسیارى از دانشمندان برجسته و پیشوایان مذاهب اهل سنت نیز از آن حضرت حدیث نقل کرده و از بهره وران دانش آن حضرت محسوب مى شده اند. ابن حجر عسقلانی کسانی مانند یحیى بن سعید ، ابن جریح، مالک، سفیان عینیه ، سفیان ثورى ، ابوحنیفه ، شعبه و ایوب سختیانى را روایتکنندگان از آن حضرت دانسته است.